نماتود انگور
نماتد انگور
نماتدها انگلهای ریز، بیرنگ، شفاف و کرمی شکلی هستند که جز بیمهرگان، دارای یک سر و یک دم و طول بدنی در حدود 3/0 تا ۱ میلیمتر هستند که با چشم غیرمسلح قابل رویت نمی باشند.
این موجودات کوچک از راههای مختلف به گیاهان آسیبهای زیادی وارد میکنند. نماتدها در خاک زندگی میکنند و از ریشههای درختان تغذیه میکنند.
نماتد از مخربترین و خطرناکترین بیماریها در کشتهای باغی، فضای باز و گلخانهای به حساب میآید.
نهالستانها به دلیل کشت زیاد و استفاده پی در پی از خاک و کوددهی بیش از حد یکی از حساسترین مناطق آلودگی به نماتد است.
نحوه آسیب نماتد به درخت
نماتدها یکی از شایعترین عوامل مخرب باغات انگور هستند که سبب خسارت و کاهش عملکرد گیاه میشود.
به طور کلی بیماری نماتد به ریشههای گیاه آسیب وارد کرده سبب از بین رفتن گیاه و نابودی باغ میشود.
نماتدها یک زائده سوزنی شکل (نیزه یا استایلت) درون دهان دارند که توسط آن دیواره سلولی گیاه را سوراخ کرده و از مواد مغذی آن تغذیه میکند. نماتدها انواع مختلفی دارند که برخی از آنها باعث انتقال ویروس به درخت سالم میشود.
شرایط مساعد جهت رشد نماتد
نام دیگر بیماری نماتد، سرطان خاک است. علت نامگذاری این بیماری تغییر در ژنتیک سلولهای گیاهی و تقسیم سلولی غیر طبیعی بافتها است که این سلولهای سرطانی را ایجاد میکنند.
نماتد در مکانهایی که رطوبت بالا باشد مثل آب، خاک، گیاهان ، جانوران و انسان یافت می شود.
نماتدها برای رشد و نمو خود به pH و دمای بالا نیاز دارند. به همین دلیل میتوان با استفاده از کودهای شیمیایی pH خاک را تغییر داد تا شرایط برای تکثیر و رشد نماتد نامساعد شود.
انواع نماتودهای انگور
نماتود ( Nematode) از Neina به معنی نخ یا رشته و Oides به معنی شبیه و مانند گرفته شده است.
به طور کلی هزاران گونه نماتد شناسایی شده است که در حدود 150 گونه مربوط به گیاهان است.
نماتدها انواع زیادی از جمله نماتد ریشه گرهی، نماتد حلقهای، نماتد ریشه مرکبات، نماتد خنجری و نماتد زخم ریشه که هر کدام به اندامهای مختلف گیاه حمله میکند.
چرخه زندگی نماتود
به طور کلی نماتدها دارای 4 مرحله لاروی هستند که لاروهای سن دو به مدت دو تا سه هفته از ریشهها تغذیه میکنند.
هنگامی که لاروهای سن دو در حال تغذیه از ریشه هستند قسمتی از بدن خود را درون ریشه فرو کرده و بخش دیگر بدن که خارج از ریشه است شروع به پوست اندازی کرده و لاروهای سن سوم و چهارم و نماتد بالغ را بوجود میآورد.
نماتدها با تغییر در سلولهای ریشه سبب متورم شدن آنها میشود.
بخش بیرونی بدن نماتد قادر به باروری است و نماتدهای نر میتوانند نماتدهای ماده را بارور کنند و 100 تخم درون ماده ژلاتینی خارج از بدن ماده تشکیل شود.
این تخمها در حدود 4 تا 8 هفته زمان نیاز دارند تا به لارو تبدیل شوند. سرعت رشد و گسترش این بیماری بسیار بالاست و هر سال یک نماتد 1200 تخم تولید میکند.
علائم تشخیص نماتد انگور
نماتدها به دلیل مخفی شدن در خاک و عدم مشاهده آن توسط باغدار، خسارات زیادی به محصولات وارد کرده است.
نماتدها بر اساس نوع نماتد، نوع گیاه، سن گیاه و محل حمله علائم متفاوتی دارند.
بیماری نماتد بر روی ریشه گیاه تاثیر گذاشته، آنها را زخم و ریش ریش کرده سپس گرههایی همانند غدهای سرطانی تشکیل میدهد. میزان اثرگذاری نماتد در گیاه جوان بیشتر از گیاه کهنسال است.
از اولین علائم این بیماری پژمردگی برگها است که با توجه به سن، دما و فصل این علائم متفاوت است.
از نشانههای آلودگی گیاهان به نماتد میتوان به زرد شدن گیاه، رنگ پریدگی و کلروز برگ، ضخیم شدن ریشهها، ایجاد گالهایی بر روی برگ، ساقه، بذر و گل، تورم و گره در ریشهها، عدم رشد و نموگیاه، پیچیدگی برگها، ضخیم شدن ساقه، رشد نامنظم ریشه، پوسیدگی و خشکی ریشه، سیاه شدن ریشهها در اثر حمله قارچها، کوچک ماندن و کوتولگی گیاه، ایجاد گره در ریشه و ایجاد زخم در ریشه اشاره کرد.
راههای پیشگیری و کنترل نماتد انگور
بیماری نماتود از آن دسته بیماریهایی است که علاوه بر گیاه، به خاک زراعی نیز خسارت وارد میکند.
متاسفانه این بیماری خاک کشت را تا چندین سال درگیر کرده و کشتهای آتی نیز آسیب میبینند. به همین دلیل پیشگیری از ابتلا به بیماری نماتد و کنترل و مبارزه جدی با این بیماری بسیار حائز اهمیت است.
سرعت رشد و نمو این موجود مرموز بسیار بالاست به همین دلیل کنترل و مدیریت آنها بسیار سخت میباشد.
برای کنترل و مبارزه با بیماری نماتد میتوان از روشهای زیر استفاده کرد:
- تقویت گیاه
- استفاده از گرما
- یخ آب زمستانه
- تقویت ریشه گیاه
- کنترل pH خاک
- کشت گیاهان تله
- دفع علفهای هرز
- سولاریزاسیون خاک
- تناوب زراعی محصول
- استفاده از ارقام مقاوم
- کنترل EC خاک بستر
- کاهش رطوبت و آبیاری
- کاشت پیش از موعد نهال
- کاهش مصرف کودهای ازته
- استفاده از کودهای با کیفیت
- سوزاندن مزرعه در فصل پاییز
- کاشت گیاه مضر برای نماتدها
- عدم اجازه تردد به افراد در باغ
- سنگین کردن خاک با خاک رس
- ضدعفونی کردن ادوات کشاورزی
- خارج کردن گیاهان آلوده از مزرعه
- نورگیر خوب و آفتاب دادن به خاک
- باکتریهای گونه باسیلوس و پاستوریا
- تناوب با گیاهان غیرمیزبان مثل غلات
- عدم آلوده بودن بذر و انتخاب بذر سالم
- ضدعفونی کردن خاک با مواد ضدعفونی کننده
- قارچهای گونه هیرسوتلا، پسیلومایسس و نماتوفورا
- هدایت ریشه درخت به پایینتر از عمق 40 سانتیمتر
- استفاده از کودهای حاوی پتاس، فسفر، کلسیم، گوگرد و سیلیس
- استفاده از روشهای فیزیکی الکتریسیته، برودت، فشار اسمزی، خشکی و پرتودهی
راههای شیمیایی
به طور کلی مبارزه با نماتد بسیار دشوار است. برای مبارزه و کنترل نماتدها سموم مختلفی تولید شدهاند اما هیچ یک از آنها جواب ندادند.
نماتد کش نوعی سم آفتکش است که برای از بین بردن نماتدها استفاده میشود. از سموم نماتدکش موجود در بازار که نسبت به دیگر سموم نتیجه بهتری داشته شامل ترکیب دیکلروپروپن و دیکلروپروپان، راگبی، اگزامیل، ولوم پرایم، ترویگو، نماکور، ویتال، آبامکتین، نماکوب، متام سدیم، کلروپکرین، توپال، فینامیفیوس و دی بروکلروپرپان میباشد.
انواع نماتدکش بر اساس شکل
نماتد کشها به صورت مایع، جامد و گاز موجود است. نماتدکشها به دو دسته بخوری و غیربخوری تقسیم میشوند. نماتدکشهای بخوری به صورت گاز میباشد.
این نماتدکش به درون خاک نفوذ کرده و در فضای آزاد بین دانههای خاک پخش شده و سبب از بین رفتن نماتدها میشود.
نماتدکش گازی به دلیل نفوذ راحتتر به خاک و تماس مستقیم با نمادها عملکرد بالایی دارد و سبب از بین رفتن بسیاری از نماتدها میشود.
نماتد کش غیر بخوری جامد هستند و هنگام استفاده از آنها باید با خاک مخلوط شوند که آبیاری سبب آزادسازی ماده شیمیای این نماتدکش میشود.
توجه داشته باشید که هنگام استفاده از نماتدکش غیربخوری عواملی از جمله بافت خاک، دمای خاک، رطوبت خاک و میزان مواد آلی خاک تاثیرگذارند.
از نماتدکشهای غیربخوری میتوان به پلی سولفید، ارگانوفسفات و کاربمیت اشاره کرد.
نظرات کاربران